KPSS Türkçe · Yazım Kuralları
de/da, ki, mi ve büyük harf: KPSS'nin en sinsi yazım tuzaklarını tek tek çöz.
- 120 soru
- 10 çözümlü
- 6 deneme seti
- getiri: orta
Bilmen gereken kurallar
Yanlış Nasıl Bulunur?
- 1) de/da testi
- Cümleden çıkar; bozulmuyorsa ayrı yaz
- 2) ki testi
- Çıkar; bozulmuyorsa bağlaç, ayrı yaz
- 3) mi eki
- Soru eki her zaman ayrı yazılır
- 4) Büyük harf
- Özel ad ya da cümle başı mı diye bak
- 5) Birleşik söz
- Bitişik mi ayrı mı kontrol et
de / da Yazımı
- Bağlaç 'de/da'
- Ayrı yazılır, cümleden çıkarılabilir
- Asla te/ta olmaz
- Bağlaç sertleşmez; te/ta ise kesin ek
- Ek '-de/-da'
- Bitişik; 'nerede?' sorusuna cevap
- Ekte sertleşme
- Sert ünsüzden sonra -te/-ta olur
- ya da
- Her zaman ayrı yazılır
ki Yazımı
- Bağlaç 'ki'
- Ayrı yazılır ve çıkarılabilir
- Ek '-ki'
- Bitişik; çıkarılamaz (yer/aitlik)
- Kalıp bitişikler
- belki, çünkü, hâlbuki, sanki, mademki
- Uyuma girmez
- -ki tek biçim: masadaki, evdeki
- İstisna (uyar)
- dünkü, bugünkü, öbürkü
mi (mı / mu / mü)
- Her zaman ayrı
- Soru eki daima ayrı yazılır
- Sonraki ek bitişir
- Kendinden sonraki ekler mi'ye bitişir
- Pekiştirme
- Anlam soru olmasa da ayrı yazılır
- Koşulda da ayrı
- 'Yağdı mı göl olur' — yine ayrı
Büyük Harf — Temel
- Cümle başı
- Her cümle büyük harfle başlar
- Özel adlar
- Kişi, millet, dil, din, kurum, eser
- Yer adları
- Van Gölü, Ağrı Dağı, Fırat Nehri
- Tarihî dönem
- Kurtuluş Savaşı, Orta Çağ, Lale Devri
Büyük Harf İstisnaları
- Unvan/akrabalık
- Özel ada bağlıysa büyük: Ayşe Teyze
- Genel anlam
- Genelse küçük: bizim teyzem, bir bey
- Yön adı
- Belirli bölge büyük: Doğu Anadolu
- Gök cismi
- Terim büyük (Dünya), mecaz küçük
- Gün/ay
- Belirli tarih büyük, belirsiz küçük
Birleşik Sözcükler
- Ses olayı → bitişik
- kahvaltı, niçin, sabretmek, hissetmek
- Anlam kayması
- hanımeli, gecekondu, aslanağzı
- Kurallı birleşik fiil
- yapabilmek, gidivermek, bakakalmak
- Ses olayı yok → ayrı
- yardım etmek, fark etmek, terk etmek
Deyim · İkileme · Pekiştirme
- Deyim → ayrı
- gözden düşmek, kulak kabartmak
- İkileme → ayrı
- ağır ağır, eski püskü, er geç
- Araya işaret girmez
- İkilemede virgül veya tire kullanılmaz
- Pekiştirme → bitişik
- sapsarı, tertemiz, masmavi, bembeyaz
Düzensiz Pekiştirmeler
- Araya hece girer
- Hece girse de yine bitişik yazılır
- Örnekler
- sapasağlam, sırılsıklam, çırılçıplak
- Devamı
- yapayalnız, güpegündüz, çepeçevre
- Daha fazlası
- apaçık, paramparça
ile · Kısaltmalar
- ile ekleşince
- Ünsüzle bitene -la/-le gelir
- Ünlüden sonra
- Kaynaştırma y: arabayla, Ali'yle
- Özel ad kısaltması
- Ek kesmeyle, son sesin okunuşuna göre
- Ölçü birimi
- Noktasız yazılır; ek okunuşa göre
Sayıların Yazımı
- Sıra sayısı
- Nokta ya da kesme: 5. veya 5'inci
- Nokta+kesme yok
- '5.'inci' biçimi yanlıştır
- Üleştirme
- Yazıyla yazılır: üçer, beşer
- Kesme ile
- 1923'te, 1980'lerde, 3'ü, 9.30'da
- Romen rakamı
- XV. yüzyıl, II. Mehmet
Sık Karıştırılanlar
- Ayrı: her şey
- 'herşey' yanlış; doğrusu 'her şey'
- Bitişik yazılır
- birçok, birkaç, hiçbir, herhangi
- Ayrı yazılır
- yurt dışı, hafta sonu, ön söz, ara sıra
- Doğru biçimler
- yalnız, yanlış, herkes, olağanüstü
- Yaygın yanlışlar
- sürpriz, orijinal, egzoz, kılavuz
Örnekler
Çözümlü örnek 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
- A Herkez erken geldi.
- B Bu soruyuda çözemedim.
- C Dünkü toplantıya katıldım.
- D Yaz tatilinde iç anadolu’ya gittik.
- E Kitap ta masanın üstünde.
Çözüm
- “Herkez→herkes” yanlış. “Bu soruyuda→soruyu da” (bağlaç). “iç anadolu→İç Anadolu”. “Kitap ta→kitapta”.
- “Dünkü toplantıya katıldım” cümlesinde “dünkü” (-ki uyum istisnası) doğru; başka yanlış yok.
Doğru cevap: C. “Dünkü toplantıya katıldım.” cümlesinde yazım doğrudur (dünkü, -ki istisnası).
Çözümlü örnek 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?
- A Bugün de yağmur yağdı.
- B Sende gelmek ister misin?
- C Evde kimse yoktu.
- D Ali de bizimle gelecek.
- E Kitapta bunlar yazıyor.
Çözüm
- Test: de/da’yı çıkar; anlam bozulmuyorsa bağlaç → ayrı yazılır.
- “Sende gelmek ister misin?” → “sen … ister misin” anlamlı → bağlaç.
- Bağlaç ayrı yazılmalı: “sen de”. Diğerlerinde de/da doğru.
Doğru cevap: B. “Sende” bağlaç olarak ayrı yazılmalıdır: sen de. Çıkarma testi: “sen gelmek ister misin” anlamlı kaldığı için “de” bağlaçtır.