KPSS Türkçe · Sözel Mantık
Yer ıslaksa yağmur yağmış mıdır? Sözel mantıkta tek geçerli çıkarımı biliyor musun?
- 120 soru
- 10 çözümlü
- 6 deneme seti
- getiri: orta
Bilmen gereken kurallar
6 Adımda Çözüm
- Sembolleştir
- Öncülleri sembole çevir, yorum katma
- Tablo kur
- Eksen ya da ızgara çiz, görselleştir
- Kesinleri yaz
- Kesin bilgileri önce yerleştir
- Olasılığı daralt
- Kalan seçenekleri ele, boşluğu doldur
- Soruyu oku
- Cevabı tablodan oku, şıkları teker ele
Anahtar Sözcükler
- önce
- A, B'den önce; arada kişi olabilir
- hemen önce/yanında
- Arada kimse yok, bitişik blok
- arasında
- İkisinin ortasında, yön belirsiz
- tam ortasında
- İki uca eşit uzaklıkta
- farklı
- Farklı yer ya da özellik
Koşullu Önerme
- Kural
- A olursa B kesin olur
- Tek yön
- B'den A çıkmaz, ok tek yönlüdür
- A doğruysa
- B de kesin doğrudur (doğrudan)
- Örnek
- Yağmur yağarsa yer ıslanır
Kontrapozitif
- Kural
- A ise B iken, B yoksa A da yoktur
- Neden geçerli
- Sonuç yoksa neden de olamaz
- Örnek
- Yer kuruysa yağmur yağmamıştır
- Zincir
- Olumsuzdan olumsuza yürütülür
Geçersiz Çıkarımlar
- Çevirme
- B doğru diye A doğru denmez
- Karşıt
- A yanlış diye B yanlış denmez
- Örnek
- Yer ıslak; ama yağmur yağmamış olabilir
- Tek geçerli
- Sadece kontrapozitif doğrudur
Özel Bağlaçlar
- ancak ve ancak
- Çift yönlü koşul, iki yön de geçerli
- ya A ya B
- Tam olarak biri; ikisi birlikte olmaz
- ne A ne B
- İkisi de gerçekleşmez
- olmadıkça
- 'X olmadıkça Y olmaz' gizli koşuldur
Kesin mi, Olabilir mi?
- Kesinlikle doğru
- Tüm geçerli senaryolarda doğruysa
- Kesinlikle yanlış
- Hiçbir senaryoda olamıyorsa
- Olabilir
- Bazısında doğru, bazısında yanlış
- Bilinemez
- Senaryolara göre değişiyorsa
Karşı Örnek Avı
- Kesin mi?
- İfadeyi çürütecek tek senaryo ara
- Bulursan
- Kesin değildir, hemen dur
- Belirsizlikte
- İki olası dizilişi yan yana yaz
- Karşılaştır
- Değişiyorsa kesin değil, sabitse kesin
Sıralama Kurma
- Blok kur
- Bitişik ikiliyi tek parça say
- Kesinleri yerleştir
- Sonuncu, birinci gibi sabitleri yaz
- Olası yerleri dene
- Bloğu kaydırarak diziliş üret
- Oku
- Tüm dizilişlerde sabit olan kesindir
Olumsuz Bilgi Izgarası
- Izgara çiz
- Kişi-özellik tablosu kur
- Olumsuzu işle
- 'değil' bilgilerini kutulara yaz
- Bir kesin konunca
- O satır ve sütun kapanır
- Tek boş hücre
- Kalan tek seçenek kesin doğrudur
Sık Yapılan Hatalar
- Önce = hemen önce
- 'Önce'de arada kişi olabilir
- Yanlış çıkarım
- Çevirme ve karşıtı geçerli sanmak
- Soru tipini şaşırmak
- 'Olabilir' ile 'kesin'i ayırmamak
- Tabloya yazmamak
- Olumsuz öncülü atlamak, çift yerleştirme
Örnekler
Çözümlü örnek 1
“Ne Ali ne Veli toplantıya geldi.” Buna göre kesinlikle doğru olan hangisidir?
- A Ali geldi.
- B Veli geldi.
- C İkisi de gelmedi.
- D Sadece Ali geldi.
- E Biri geldi.
Çözüm
- “ne … ne …” → ikisi de yok.
- Ali gelmedi ve Veli gelmedi.
Doğru cevap: C. “Ne A ne B” ikisinin de olmadığını bildirir; Ali de Veli de gelmemiştir.
Çözümlü örnek 2
“P seçilirse Q seçilir.” Buna göre Q seçilmediyse aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- A P seçildi.
- B P seçilmedi.
- C Q seçildi.
- D Bilinemez.
- E İkisi de seçildi.
Çözüm
- P→Q; kontrapozitif “Q değilse P değil”.
- Q seçilmedi.
- O hâlde P seçilmedi.
Doğru cevap: B. P → Q önermesinin kontrapozitifi: Q seçilmediyse P de seçilmemiştir.