KPSS Türkçe · Cümlede Anlam ve Cümle Yorumu
Her 'için' amaç değildir, her 'en' üstünlük vermez: cümlede anlam ezber değil muhakemedir.
- 121 soru
- 10 çözümlü
- 6 deneme seti
- getiri: orta
Bilmen gereken kurallar
Öznel — Nesnel
- Nesnel
- Kanıtlanabilir, kişiden kişiye değişmez
- Öznel
- Kişisel yorum, değer yargısı, yoruma açık
- Bence testi
- Başına 'Bence' yakışıyorsa öznel
- Tuzak
- Nesnel 'doğru' demek değil; yanlış da olabilir
Tanım · Üslup · Anlatım
- Tanım
- 'Bu nedir?' sorusuna cevap verir
- İçerik — Üslup
- İçerik NE anlatılır, üslup NASIL anlatılır
- Doğrudan anlatım
- Söz tırnakla, aynen aktarılır
- Dolaylı anlatım
- Söz kendi cümlene dönüştürülür
- Aşamalı durum
- Zamanla artan/azalan değişim
Neden · Amaç · Koşul
- Neden-sonuç
- Neden de sonuç da gerçekleşmiştir
- Amaç-sonuç
- Eylem bir hedefle yapılır, henüz olmamış
- Koşul-sonuç
- Sonuç bir şarta bağlıdır
'için' · Koşul-Varsayım
- 'için' = amaç
- 'maksadıyla' ile değişiyorsa amaç
- 'için' = neden
- '-den dolayı' ile değişiyorsa neden
- Koşul
- Sonuç şarta bağlanır: Çalışırsan kazanırsın
- Varsayım
- Olmayanı olmuş sayma: Diyelim ki…
Karşılaştırma
- Karşılaştırma
- İki şey bir yön bakımından kıyaslanır
- 'en' tuzağı
- Kıyastan kesin üstünlük çıkmaz
- '-lardan biri'
- Üstünlüğü kırar, 'en' anlamı vermez
Rahatsızlık
- Yakınma
- Genel durumdan dert yanma
- Sitem
- Belirli bir kişiye kırgınlık, serzeniş
- Eleştiri
- Bir işin iyi-kötü yönünü değerlendirme
Geçmişe Üzülme
- Hayıflanma
- Elde olmayan, kaçan şeye dövünme
- Pişmanlık
- Kendi yaptığı/yapmadığı işten üzüntü
- Öz eleştiri
- Kişinin kendi kusurunu itiraf etmesi
Olasılık — Öngörü
- Tahmin
- Belirtiye/veriye dayanan öngörü
- Olasılık
- Dayanaksız ihtimal: belki gelir belki gelmez
- Varsayım
- Farazi kabul: Diyelim ki kazandın
- Ön yargı
- Kanıtsız peşin hüküm
Niyet — Yönelim
- Öneri
- Başkasına tavsiye: Her gün paragraf çöz
- Tasarı
- Kişinin kendi ileriye dönük planı
- Beklenti
- Bir şeyin olmasını umma
Değer Düşürme
- Azımsama
- Miktarı/niceliği yetersiz bulma
- Küçümseme
- Değerini/niteliğini hor görme
Zihinsel Tutum
- Çıkarım
- Veriden mantıklı sonuç: yerler ıslak…
- Kanıksama
- Alışıp normalleştirme
- Yadsıma
- İnkâr: Ben böyle bir şey söylemedim
- Öykünme
- Benzeme, özenme; birini anımsatma
Kesin Yargı · İma
- Kesin yargı
- Yorum katmadan doğrudan çıkan bilgi
- Kesinliği kıran
- galiba, belki, -ebilir, çoğu, genellikle
- 'en'siz üstünlük
- 'A, B'den güzel' → 'en güzel' denemez
- Örtülü anlam (ima)
- Söylenmeyen ama sezdirilen yargı
Bağlaçlar · Vurgu
- Karşıtlık
- ama, fakat, ancak, ne var ki, oysa
- Sonuç
- bu yüzden, dolayısıyla, bu nedenle
- Neden / pekiştirme
- çünkü, zira / üstelik, ayrıca
- Fiil cümlesi vurgu
- Yükleme en yakın öge vurguludur
- 'mi' vurgusu
- Vurgu 'mi'den önceki sözcüktedir
Örnekler
Çözümlü örnek 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde küçümseme vardır?
- A İki gün çalışmakla bu sınav kazanılır mı?
- B Bu kadarcık ücrete kim çalışır?
- C Toplantıya sadece beş kişi mi geldi?
- D Onun çizdiği resim de resim mi?
- E Bir tek soruyu mu çözebildin?
Çözüm
- Test: “Az/yetersiz” mi diyor (nicelik) → azımsama; “değersiz/beceriksiz” mi diyor (nitelik) → küçümseme.
- “iki gün çalışmakla kazanılır mı”, “bu kadarcık ücret”, “sadece beş kişi”, “bir tek soru” miktar/sayı azlığını vurgular → azımsama.
- “Onun çizdiği resim de resim mi?” bir işin değerini hor görür → küçümseme.
Doğru cevap: D. Küçümseme, bir şeyin değerini/niteliğini hor görmedir. “Onun çizdiği resim de resim mi?” bir işin değerini küçük görmedir. Diğerleri miktarı yetersiz bulmadır (azımsama).
Çözümlü örnek 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisi nesnel bir yargı bildirir?
- A Bu şarkı insanın içini burkuyor.
- B Konser tam iki saat sürdü.
- C Sanatçının sesi büyüleyici.
- D Albüm gerçekten çok başarılı olmuş.
- E Şarkının sözleri oldukça sıradan.
Çözüm
- Test: Cümlenin başına “Bence” koy; yakışıyorsa öznel, saçma duruyorsa nesnel.
- “burkuyor, büyüleyici, başarılı, sıradan” diyen cümlelere “Bence” yakışır (yorum) → öznel.
- “Konser tam iki saat sürdü” ölçülebilir bir bilgidir (süre) → nesnel.
Doğru cevap: B. Nesnel cümle kişiden kişiye değişmeyen, kanıtlanabilir/ölçülebilir bir yargıdır. “Konser iki saat sürdü” doğrulanabilir; diğerleri kişisel değer yargısıdır.