KPSS Türkçe · Anlatım Bozukluğu
Anlatım bozukluğu ezberle bulunmaz; her cümleyi tek tek tarama ister. Nasıl?
- 120 soru
- 10 çözümlü
- 6 deneme seti
- getiri: orta
Bilmen gereken kurallar
Önce Tara, Ezberleme
- Yüklemi bul
- Kaç yüklem var say; bozukluk çoğu burada
- Gereksiz söz?
- En hızlı yakalanan bozukluk; önce onu ara
- Özne-yüklem uyumu
- Sayı ve kişi bakımından uyum tutuyor mu
- Ortak öge
- Ögeyi iki yükleme ayrı ayrı sor
- Çatı + tamlama
- Etken-edilgen karışık mı, ek yanlış mı
Gereksiz Sözcük
- Eş anlam ikilisi
- Aynı anlam iki kez yazılır
- Anlam katmerlemesi
- gizli sır, artı bir de eklemek
- Yaklaşıklık
- yaklaşık üç saat kadar → yaklaşık üç saat
- Anlamı taşıyan ek
- kendi şahsi fikrim → kendi fikrim
- Sebep ikilemesi
- neden geldiği için (neden+için fazla)
Yanlış Söz · Yanlış Yer
- Yanlış anlam
- İlaç ağrıyı azımsıyor → azaltıyor
- Karışan ikili
- büyük bir ayrıntı → büyük bir fark
- Yanlış yerde söz
- Yeni sınava giren → Sınava yeni giren
Çelişen ve Mantıksız Söz
- Kesinlik+olasılık
- Kesinlikle belki gelir (çelişir)
- Zıt niceleyici
- Aşağı yukarı tam yüz kişi
- Kesin + -ebilir
- Kesinlikle yenebiliriz (olasılık çelişir)
- Sıralama hatası
- Bırakın romanı kitap bile okumaz → ters
Deyim·Belirsizlik·Kıyas
- Deyim yanlışı
- etekleri tutuştu → etekleri zil çaldı
- Anlam belirsizliği
- Öğrencisini kardeşinden çok sever (kimin?)
- Karşılaştırma
- kadar sevilmez ama daha çok okunur
Özne-Yüklem Uyumu
- Cansız çoğul özne
- Yüklem tekil: Kuşlar uçuyordu
- Sayı sıfatlı özne
- Beş öğrenci geldi (geldiler değil)
- Topluluk adı
- Halk, ordu, kurul → yüklem tekil
- Kişi uyumu
- Öncelik 1>2>3: Ben ve kardeşim gittik
Bunlar Bozukluk Değil
- İnsan çoğul özne
- Konuklar salona girdiler (doğru)
- Saygı çoğulu
- Atatürk ülkeyi kurtardılar (doğru)
Ortak Öge Eksikliği
- Nesne eksik
- unutamamıştık neyi? → onu yok
- Dolaylı tümleç eksik
- teşekkür ederdi kime? → ona yok
- Özne eksik
- kirlenmişti ne? → su yok
- Test yöntemi
- Ögeyi iki yükleme ayrı sor; farklıysa eksik
Yüklem · Ek Eylem Eksik
- Yüklem eksik
- Ben Türkçe, o matematik çalışıyor
- Ek fiil eksik
- O çalışkan, ben tembelim (ek fiil yok)
- Doğrusu
- Ben Türkçe çalışıyorum, o matematik
Çatı Uyuşmazlığı
- Edilgen + etken
- Sorular çözüldü ve öğretmen kontrol etti
- Doğrusu
- öğretmen tarafından kontrol edildi
- Kural
- Bağlı iki yüklem aynı çatıda olmalı
Tamlama · Ek · Bağlaç
- Tamlama karışık
- bilimsel ve sanat etkinlikleri → ayır
- Doğrusu
- Özel okullar ve devlet okulları
- Ek yanlışı
- okumayı ve yazmak → okumayı ve yazmayı
- Bağlaç yanlışı
- Çok çalıştı fakat başarılı oldu → bu yüzden
Örnekler
Çözümlü örnek 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?
- A Bu konuyu tekrar yeniden anlattı.
- B Kitabı geçen yıl okudum.
- C Hava bugün çok güzeldi.
- D Kardeşim sınavı kazandı.
- E Akşam erkenden yattım.
Çözüm
- Tarama: gereksiz söz var mı?
- “tekrar yeniden” → ikisi de yineleme bildirir.
- Biri çıkarılmalı → gereksiz sözcük.
Doğru cevap: A. “tekrar” ve “yeniden” aynı anlamı taşır; ikisinin birlikte kullanılması gereksiz sözcük bozukluğudur.
Çözümlü örnek 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yoktur?
- A Yaklaşık on kişi kadar salona geldi.
- B Kuşlar gökyüzünde uçuşuyorlardı.
- C Bu takımı kesinlikle belki yeneriz.
- D Öğretmenini sever, teşekkür ederdi.
- E Dün akşam ailecek sinemaya gittik.
Çözüm
- 'yaklaşık … kadar' gereksiz. 'Kuşlar … uçuşuyorlardı' → cansız çoğul + çoğul yüklem.
- 'kesinlikle belki' çelişki. 'teşekkür ederdi kime?' → DT eksik.
- 'Dün akşam ailecek sinemaya gittik.' cümlesinde bozukluk yok.
Doğru cevap: E. 'Dün akşam ailecek sinemaya gittik.' cümlesinde gereksiz söz, uyumsuzluk, çelişki ya da öge eksikliği yoktur. 'yaklaşık … kadar' gereksiz söz, 'Kuşlar … uçuşuyorlardı' uyumsuzluk, 'kesinlikle belki' çelişki, 'teşekkür ederdi' cümlesinde dolaylı tümleç eksikliğidir.